Erven & regelen — bijgewerkt aug. 2026
Een gewoon testament treedt pas in werking als je er niet meer bent. Een levenstestament regelt iets anders en statistisch waarschijnlijkers: wie beslist over je geld en je zorg als je nog leeft maar dat zelf niet meer kunt. Zonder levenstestament beslist de rechter wie dat wordt.
In het kort
In dit artikel
Wat is een levenstestament?
Een levenstestament is een notariële akte waarin je vastlegt wie namens jou mag handelen als je dat zelf niet meer kunt. Je benoemt een of meer gevolmachtigden en je bepaalt waarover zij mogen beslissen: je financiën, je woning, je medische behandeling, je zorg.
De akte ligt klaar en doet niets zolang jij zelf kunt beslissen. Word je wilsonbekwaam, dan kan de gevolmachtigde meteen handelen — zonder rechter, zonder wachttijd, zonder discussie binnen de familie over wie het voor het zeggen heeft.
Het verschil met een testament
| Levenstestament | Testament | |
|---|---|---|
| Wanneer het werkt | Tijdens je leven, bij wilsonbekwaamheid | Na je overlijden |
| Wat het regelt | Wie beslist over geld, wonen en zorg | Wie erft en in welke verhouding |
| Wie het uitvoert | Je gevolmachtigde | Je erfgenamen of de executeur |
| Zonder deze akte | De rechter benoemt een bewindvoerder of mentor | De wet bepaalt wie erft |
Ze vervangen elkaar dus niet: het zijn twee losse akten voor twee verschillende momenten. Veel mensen maken alleen het testament, terwijl de kans dat je een periode wilsonbekwaam bent voordat je overlijdt voor de meesten groter is dan ze denken. Wanneer een testament nodig is, staat in testament: wanneer je er een nodig hebt.
Wat er gebeurt zonder
Word je wilsonbekwaam zonder levenstestament, dan moet er via de rechter een vertegenwoordiger worden benoemd. Afhankelijk van de situatie is dat bewind (over je geld), mentorschap (over je zorg) of curatele (over allebei).
Wat dat in de praktijk betekent
Wat je erin regelt
| Onderdeel | Wat je vastlegt |
|---|---|
| Financiën | Wie je rekeningen beheert, betalingen doet en belastingaangifte regelt |
| Woning | Of en onder welke voorwaarden je huis verkocht mag worden |
| Medisch | Wie met artsen overlegt en beslissingen neemt over behandeling |
| Zorg | Je wensen over waar en hoe je verzorgd wilt worden |
| Schenkingen | Of je gevolmachtigde namens jou mag blijven schenken — belangrijk als je een schenkplan hebt |
| Onderneming | Wie je bedrijf voortzet of beheert |
| Toezicht | Of iemand meekijkt met je gevolmachtigde |
Dat punt over schenkingen wordt vaak vergeten en is fiscaal relevant. Wie jaarlijks schenkt om erfbelasting te beperken, wil dat die schenkingen doorlopen als hij zelf niet meer kan handelen. Zonder uitdrukkelijke bevoegdheid mag een gevolmachtigde dat niet — en dan stopt je plan precies op het verkeerde moment. Zie erfbelasting.
Wanneer je er een maakt
Het antwoord is ongemakkelijk maar simpel: zolang je het nog kunt. Een levenstestament kan alleen worden opgesteld als je wilsbekwaam bent. Is die grens eenmaal gepasseerd, dan is de rechter de enige weg die overblijft.
Momenten waarop het extra urgent wordt
Wat het kost
Notaristarieven zijn vrij, dus vraag twee of drie offertes en vergelijk wat erin zit: de akte alleen, of ook het adviesgesprek en de inschrijving in het Centraal Levenstestamentenregister. Dat register is belangrijk — daarmee is de akte vindbaar als hij nodig is.
Zet daar tegenover wat het alternatief kost: een bewindvoeringsprocedure plus de jaarlijkse vergoeding van een professionele bewindvoerder, jaar na jaar. In vrijwel elke vergelijking is het levenstestament de goedkopere route.
Affiliate — Juridisch abonnement
Legalec — juridische vragen rond vertegenwoordiging en familierecht
De akte zelf moet via de notaris; daar is geen alternatief voor. Maar voor de vragen eromheen — wat een gevolmachtigde wel en niet mag, wat te doen bij onenigheid in de familie, hoe bewind en mentorschap werken — is Legalec een ingang. Het is geen verzekeraar maar een juridisch abonnement vanaf 31,25 euro per maand dat onder meer familierecht dekt, zonder wachttijd en ook voor een kwestie die al speelt.
375 euro per jaar is geen goede ruil voor één vraag. Het wordt interessant als er al een conflict speelt of als er meerdere kwesties tegelijk lopen. Check ook of je al rechtsbijstand hebt via een andere polis.
Wie kies je als gevolmachtigde?
Dit is de belangrijkste beslissing in de hele akte, en hij gaat over vertrouwen én over geschiktheid. Die twee vallen niet altijd samen: de persoon van wie je het meest houdt is niet automatisch degene die je administratie aankan.
| Overweging | Waar je op let |
|---|---|
| Bekwaamheid | Kan deze persoon met geld en administratie omgaan? |
| Beschikbaarheid | Woont hij of zij in de buurt en heeft die persoon tijd? |
| Leeftijd | Een leeftijdsgenoot kan tegelijk met jou uitvallen |
| Onderlinge verhoudingen | Een keuze tussen kinderen kan spanning geven; benoem eventueel twee personen samen |
| Bereidheid | Vraag het van tevoren. Niemand wil dit als verrassing |
Twee constructies die veel gebruikt worden
Zorg dat de akte vindbaar is
Een levenstestament dat niemand kan vinden werkt niet. De notaris schrijft de akte in in het Centraal Levenstestamentenregister, waarin staat dát er een akte is en bij welke notaris — niet wat erin staat. Zo is hij altijd te achterhalen.
Vertel daarnaast aan je gevolmachtigde en je naasten dát je er een hebt en bij welke notaris. In de situatie waarin de akte nodig is, heeft niemand tijd om te gaan zoeken.
Levenstestament, testament of allebei?
De twee akten regelen verschillende momenten en sluiten elkaar niet uit. In de praktijk laten mensen ze vaak tegelijk opstellen, omdat het adviesgesprek grotendeels hetzelfde is en de notaris je situatie dan één keer hoeft door te nemen.
| Jouw situatie | Wat je minimaal regelt |
|---|---|
| Getrouwd, kinderen, eenvoudige situatie | Levenstestament. Het testament voegt vaak weinig toe aan wat de wet al regelt |
| Samenwonend zonder samenlevingscontract | Allebei. Zonder testament erft je partner niets; zonder levenstestament mag die ook tijdens je leven niets |
| Ondernemer | Allebei, en met aandacht voor de continuïteit van het bedrijf |
| Samengesteld gezin | Allebei; stiefkinderen erven niet automatisch |
| Alleenstaand zonder kinderen | Allebei, anders beslissen wet en rechter |
Die tweede rij is de belangrijkste van de tabel. Wie samenwoont zonder iets te regelen, heeft twee gaten tegelijk: overlijden én wilsonbekwaamheid. Zie ook wanneer een testament nodig is.
Veelgestelde vragen
Wat is een levenstestament?
Een notariële akte waarin je vastlegt wie namens jou beslist over je geld en je zorg als je dat zelf niet meer kunt. Het werkt tijdens je leven — een gewoon testament treedt pas in werking na je overlijden.
Wat is het verschil met een gewoon testament?
Een testament regelt wie erft na je overlijden. Een levenstestament regelt wie beslist terwijl je nog leeft maar niet meer wilsbekwaam bent. Het zijn twee losse akten en ze vervangen elkaar niet.
Wat gebeurt er zonder levenstestament?
Dan moet de rechter een bewindvoerder, mentor of curator benoemen als je zelf niet meer kunt beslissen. Dat kost tijd en geld, en de rechter kiest — niet jij.
Kan mijn partner niet gewoon alles regelen?
Vaak niet. Een partner mag lang niet altijd zelfstandig over jouw rekeningen beschikken of medische beslissingen nemen. Ook getrouwd zijn geeft die bevoegdheid niet automatisch.
Wat kost een levenstestament?
Dat verschilt per notaris; tarieven zijn vrij. Vraag twee of drie offertes en let op wat erin zit: alleen de akte, of ook het adviesgesprek en de registratie.
Kan ik het later wijzigen?
Ja, zolang je wilsbekwaam bent kun je een levenstestament aanpassen of intrekken. Juist daarom is het verstandig hem op te stellen zolang dat nog kan.
Bronnen
- Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) — levenstestament
- Rijksoverheid — bewind, mentorschap en curatele
- Centraal Levenstestamentenregister
- Rechtspraak.nl — de procedure bij de kantonrechter
Stratex Lab is geen financieel adviseur, notaris of jurist. Dit artikel is algemene informatie op basis van openbare bronnen, bijgewerkt op 10 augustus 2026. Bedragen en grenzen worden jaarlijks aangepast; controleer ze bij de Belastingdienst of bij een notaris voordat je iets regelt. Artikelen op deze site kunnen affiliate-links bevatten. Dat kost jou niets extra en heeft geen invloed op wat we schrijven.
Geef een reactie