Belasting & vermogen — bijgewerkt aug. 2026
In box 3 betaal je 36% belasting, maar niet over je vermogen — over een aangenomen rendement daarop. Voor spaargeld rekent de Belastingdienst in 2026 met 1,28%, voor beleggingen en vastgoed met 6,00%. Dat verschil van bijna vijf procentpunt bepaalt je aanslag meer dan het bedrag op je rekening.
De cijfers van 2026
In dit artikel
Hoe box 3 werkt
Box 3 is de belasting over je vermogen: spaargeld, beleggingen, een tweede woning, cryptovaluta. Niet je eigen woning — die zit in box 1 — en niet je pensioen.
De rekenwijze is de bron van vrijwel alle verwarring. De Belastingdienst kijkt niet naar wat je daadwerkelijk hebt verdiend, maar gaat uit van een forfaitair rendement: een aangenomen percentage per categorie bezittingen. Over dat aangenomen rendement betaal je vervolgens 36%. Had je een topjaar op de beurs, dan betaal je hetzelfde als iemand die verlies leed met precies dezelfde portefeuille.
De drie categorieen en waarom dat uitmaakt
| Categorie | Forfait 2026 | Wat er onder valt |
|---|---|---|
| Banktegoeden | 1,28% (voorlopig) | Spaarrekeningen, betaalrekeningen, deposito’s |
| Overige bezittingen | 6,00% | Beleggingen, tweede woning, beleggingspand, crypto, uitgeleend geld |
| Schulden | 2,70% (voorlopig) | Aftrekbaar, boven een drempel |
Het verschil tussen 1,28% en 6,00% is de belangrijkste knop in het hele stelsel. Dezelfde 100.000 euro levert een aangenomen rendement op van 1.280 euro als spaargeld en van 6.000 euro als belegging. De belasting daarover is respectievelijk 461 en 2.160 euro — een verschil van meer dan vier keer, terwijl het bedrag identiek is.
Let op deze twee dingen
Een rekenvoorbeeld
Neem iemand zonder fiscale partner met 150.000 euro spaargeld en 50.000 euro aan beleggingen op 1 januari 2026, zonder schulden.
| Stap | Berekening | Bedrag |
|---|---|---|
| Rendement spaargeld | 150.000 × 1,28% | € 1.920 |
| Rendement beleggingen | 50.000 × 6,00% | € 3.000 |
| Totaal aangenomen rendement | 1.920 + 3.000 | € 4.920 |
| Aandeel boven de vrijstelling | Vermogen 200.000, vrijgesteld 59.357 | ca. 70,3% telt mee |
| Belastbaar rendement | 4.920 × 70,3% | ca. € 3.459 |
| Belasting | 3.459 × 36% | ca. € 1.245 |
Dit is een vereenvoudigde weergave om de mechaniek te laten zien; de exacte berekening van je aandeel boven de vrijstelling doet de Belastingdienst zelf. Wat je eruit moet meenemen is de verhouding: die 50.000 euro aan beleggingen levert meer belasting op dan de 150.000 euro spaargeld.
Waarom dit stelsel wordt aangevochten
Jarenlang rekende de Belastingdienst met een fictief rendement dat voor spaarders ver boven de werkelijke rente lag. Wie zijn geld op een spaarrekening had staan die nauwelijks iets opleverde, betaalde belasting over rendement dat nooit is behaald. Dat is via de rechter aangevochten en dat heeft geleid tot herstel en tot een beweging naar een stelsel op basis van werkelijk rendement.
De huidige forfaits liggen dichter bij de realiteit dan de oude — 1,28% voor spaargeld is verdedigbaar bij de rentestanden van nu. Voor de categorie ‘overige bezittingen’ blijft 6,00% een grove aanname: een verhuurd pand met een laag rendement en een goedlopende aandelenportefeuille worden over één kam geschoren.
Wat dit voor jou betekent
Wat valt er wel en niet in box 3?
Een verrassend groot deel van de vragen over box 3 gaat niet over de berekening maar over wat er uberhaupt in zit. Het onderscheid tussen de boxen bepaalt of je met 36% te maken hebt of met een heel ander regime.
| Bezit | Waar het valt | Toelichting |
|---|---|---|
| Je eigen woning | Box 1 | Met eigenwoningforfait en hypotheekrenteaftrek, niet in box 3 |
| Tweede woning of vakantiehuis | Box 3 | Onder ‘overige bezittingen’, dus 6% |
| Beleggingspand | Box 3 | Idem, plus de eenmalige overdrachtsbelasting bij aankoop |
| Spaargeld en betaalrekening | Box 3 | Onder ‘banktegoeden’, dus 1,28% |
| Beleggingen en ETF’s | Box 3 | Onder ‘overige bezittingen’ |
| Cryptovaluta | Box 3 | Overige bezittingen — dus 6%, niet 1,28% |
| Opgebouwd pensioen | Niet in box 3 | Valt buiten de vermogensrendementsheffing |
| Aanmerkelijk belang in een BV | Box 2 | Eigen regime en eigen tarief |
De twee die het vaakst misgaan: cryptovaluta wordt door veel mensen als spaargeld gezien maar valt onder de 6%, en een woning die je verhuurt aan een familielid blijft box 3, ook als de huur laag is.
Wat je er praktisch mee kunt
Box 3 is niet iets wat je wegoptimaliseert, maar er zijn wel een paar dingen die verschil maken en die legitiem zijn.
Stap 1
Benut de vrijstelling van je partner
Met een fiscale partner is er samen ruim 118.000 euro vrijgesteld. De verdeling van het vermogen tussen partners mag je in de aangifte kiezen.
Stap 2
Weet in welke categorie je vermogen valt
Het verschil tussen 1,28% en 6,00% is groot. Dat betekent niet dat je moet stoppen met beleggen — het betekent dat je het nettorendement moet beoordelen, niet het bruto.
Stap 3
Vergeet je schulden niet
Schulden zijn aftrekbaar boven een drempel, tegen 2,70%. Consumptieve schulden en sommige andere leningen tellen mee.
Stap 4
Laat spaargeld niet op 0% staan
Je betaalt belasting over een aangenomen rendement van 1,28%, of je bank je dat nu betaalt of niet. Krijg je minder, dan betaal je effectief belasting over rendement dat je niet hebt gehad.
Dat laatste punt is de meest concrete: het verschil tussen banken op precies hetzelfde spaargeld is groot genoeg om je box 3-aanslag te compenseren. Hoe die markt in elkaar zit staat in de hoogste spaarrente en in deposito rente vergelijken.
Affiliate
Je spaargeld wordt belast alsof het 1,28% oplevert
Dan kun je maar beter zorgen dat het dat ook echt doet. Geld.nl houdt de actuele spaar- en depositorentes bij.
De peildatum: wat je er wel en niet mee kunt
Box 3 kent één peilmoment: 1 januari. Wat je op die dag hebt, bepaalt je aanslag over het hele jaar. Verkoop je in februari je beleggingen, dan verandert er voor dat jaar niets meer.
Wat legitiem is en wat niet
De eerlijke samenvatting: aan box 3 valt weinig te optimaliseren zonder dat je werkelijk iets aan je vermogen verandert. Wie je iets anders belooft, verkoopt je een constructie waar je later spijt van krijgt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vermogen is vrijgesteld in box 3?
Het heffingsvrij vermogen bedraagt in 2026 59.357 euro per fiscale partner. Heb je een fiscale partner, dan is dat samen dus ruim 118.000 euro voordat je iets betaalt.
Wat is het tarief in box 3?
36% over het berekende rendement — niet over je vermogen zelf. Dat onderscheid is de kern van hoe box 3 werkt en waar de meeste verwarring vandaan komt.
Waarom betaal ik belasting over rendement dat ik niet heb gehad?
Omdat box 3 met forfaitaire percentages werkt: de Belastingdienst gaat uit van een aangenomen rendement per categorie, niet van wat jij daadwerkelijk hebt verdiend. Dat is precies het punt waarop het stelsel jarenlang is aangevochten.
Welke percentages gelden er in 2026?
1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor overige bezittingen zoals beleggingen en vastgoed, en 2,70% voor schulden. De percentages voor spaargeld en schulden zijn voorlopig: die worden pas begin 2027 definitief vastgesteld.
Telt mijn eigen woning mee in box 3?
Nee. De woning waarin je zelf woont valt in box 1, met de hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait. Een tweede woning of een beleggingspand valt wel in box 3.
Kan ik mijn vermogen rond 1 januari verschuiven om minder te betalen?
De peildatum is 1 januari, dus in theorie wel. Maar de Belastingdienst kent die route en er bestaat wetgeving tegen kortstondig schuiven rond de jaarwisseling. Doe dit niet op eigen houtje op basis van een tip van internet.
Bronnen
- Belastingdienst — box 3, heffingsvrij vermogen en forfaitaire rendementspercentages
- Rijksoverheid — hervorming box 3 en werkelijk rendement
- Je eigen jaaroverzichten van bank en broker, per 1 januari
Stratex Lab is geen financieel adviseur en geen fiscalist. Dit artikel is algemene informatie op basis van openbare bronnen, bijgewerkt op 10 augustus 2026. Tarieven en bedragen veranderen; controleer ze bij de Belastingdienst of bij de aanbieder voordat je een beslissing neemt. Artikelen op deze site kunnen affiliate-links bevatten. Dat kost jou niets extra en heeft geen invloed op wat we schrijven.
Geef een reactie